Elinizdeki bir emisyon ölçüm raporunda "NOx: 145 mg/Nm³" gibi bir rakam görmek, tek başına bir şey ifade etmez — bu rakamın hangi sınıra göre değerlendirileceği, tesisin kapasite bandına, yakıt türüne ve hangi Ek-5 grubuna girdiğine bağlıdır. Hangi yönetmeliğin hangi tesise uygulandığını önceki yazımızda anlatmıştık; bu yazı bir adım ileri gidip, elinizdeki sayının nasıl yorumlanacağını açıklıyor.
Bir sınır değer üç değişkene bağlıdır
Emisyon sınır değeri, tek bir sabit sayı değildir — üç değişkenin kesişiminde belirlenir:
- Tesis/kapasite bandı: Yönetmeliğin Ek-5'i, tesisleri farklı gruplara ve kapasite bantlarına (örneğin belirli MW aralıklarına) ayırır. Aynı kirletici için farklı kapasite bandındaki iki tesisin sınırı farklı olabilir.
- Yakıt türü: Gaz, sıvı veya katı yakıt kullanan tesisler için farklı sınırlar tanımlanır.
- Referans oksijen esası: Önceki yazımızda belirttiğimiz gibi, sınır değerler belirli bir referans oksijen seviyesi varsayılarak hesaplanır — sıvı ve gaz yakıtlarda %3, katı yakıtlarda %6, gaz türbinlerinde %15.
Bu üçü doğru eşleştirilmeden, elinizdeki rakamın "uygun mu değil mi" olduğunu söylemek mümkün değildir.
Referans oksijen düzeltmesi nasıl uygulanır?
Bir analizör, ölçümü yaptığı andaki gerçek O₂ seviyesinde bir sonuç verir. Bu sonucun, yönetmeliğin referans O₂ seviyesine (örneğin gaz yakıtta %3) göre düzeltilmesi gerekir. Düzeltme, ölçülen O₂ seviyesi ile referans seviye arasındaki farka göre hesaplanan bir katsayıyla yapılır — bu nedenle iki farklı fazla hava oranıyla çalışan aynı tesisin ham ölçüm sonuçları birbirinden farklı görünse bile, düzeltilmiş (referans O₂'ye göre) sonuçları karşılaştırılabilir olur. Bu düzeltme hesabı, kalibrasyonlu analizör yazılımı tarafından otomatik yapılır; raporda hem ham hem düzeltilmiş değerin görünmesi beklenir.
Genel yakma hükümlerinde geçen örnek değerler
Yönetmeliğin genel yakma tesisi hükümlerinde, gösterge niteliğinde şu değerlere rastlanabilir:
| Kirletici | Örnek değer | Not |
|---|---|---|
| Karbon monoksit (CO) | ~200 mg/Nm³ | Genel yakma hükmü kapsamında |
| Kükürt dioksit (SO₂) — gaz yakıt | ~60 mg/Nm³ | Genel yakma hükmü kapsamında |
| Kükürt dioksit (SO₂) — sıvı yakıt | ~300 mg/Nm³ | Düşük kükürtlü yakıt kullanılmadığı durumda azaltım tedbiri şartı da eklenir |
Bu tablo bir kesin referans değildir — hangi Ek-5 grubuna ve kapasite bandına ait olduğu tesisten tesise değişir. Amacımız, ölçüm biriminin (mg/Nm³) ve büyüklük mertebesinin ne olduğuna dair genel bir fikir vermektir, tesisinize doğrudan uygulanacak kesin rakamı vermek değildir.
Ölçüm raporunu okurken kontrol edilmesi gerekenler
- Raporda ölçümün hangi O₂ referansına göre düzeltildiği açıkça belirtilmiş mi?
- Raporda hem ham hem düzeltilmiş (referans O₂'ye göre) değer var mı?
- Ölçüm, tesisinizin doğru Ek-5 grubuna ve kapasite bandına göre değerlendirilmiş mi?
- Emisyon Ölçüm Raporu geçerlilik süresi (Çevre İzin ve Lisans Yönetmeliği kapsamındaki işletmeler için iki yıl) dolmuş mu?
Kimden doğrulama alınmalı?
Brülörün emisyon sınıfı ile tesisin uyması gereken yasal sınır farklı şeylerdir — brülör üreticisinin beyanı, tesise özel yasal sınırın yerine geçmez. Tesisinize özel kesin sınır değer ve raporun doğru yorumlanması için bir çevre mühendisi veya çevre danışmanlık firması ile çalışılması gerekir; brülör servis firması yanma ayarını ve ölçümü yapar, ancak yasal sınırın yorumlanması ayrı bir uzmanlık alanıdır.
Sıkça Sorulan Sorular
Emisyon ölçüm raporundaki mg/Nm³ değeri tek başına yeterli mi?
Hayır. Bu değerin hangi referans oksijen seviyesine göre düzeltildiği, tesisin hangi kapasite bandına ve Ek-5 grubuna girdiği bilinmeden, "uygun mu değil mi" sorusu cevaplanamaz.
Referans oksijen düzeltmesi neden yapılır?
Farklı fazla hava oranıyla çalışan tesislerin ham ölçüm sonuçlarını adil biçimde karşılaştırmak için yapılır; düzeltme, ölçüm sonucunu yönetmeliğin belirlediği referans O₂ seviyesine göre yeniden hesaplar.
Brülörün NOx sınıfı, tesisin yasal sınırıyla aynı şey mi?
Hayır. Brülörün NOx sınıfı (TS EN 676/267 kapsamında) üreticinin beyan ettiği ekipman performansıdır; tesisin uyması gereken yasal sınır ayrıca ve tesise özel olarak belirlenir.
Emisyon ölçüm raporunun geçerlilik süresi ne kadardır?
Çevre İzin ve Lisans Yönetmeliği kapsamındaki işletmeler için ilk ölçüm tarihinden itibaren iki yıldır. ---
Beray Enerji Hakkında
Beray Enerji, İstanbul merkezli olarak Marmara, Trakya ve Ege bölgeleri başta olmak üzere Türkiye genelinde brülör yanma ayarı ve baca gazı ölçümü hizmeti vermektedir. Kalibrasyonlu ölçüm ve raporlama sunarız; tesisinizin yasal sınırının yorumlanması için çevre danışmanınızla koordineli çalışırız. Ölçüm talebi için +90 (000) 000 00 00 numarasından veya info@berayenerji.com adresinden ulaşabilirsiniz.
İlgili hizmetler: Brülör bakım hizmeti · Baca gazı analizi · İletişim
Kaynaklar
- Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği
- Çevre İzin ve Lisans Yönetmeliği
- TS EN 676 — Otomatik üflemeli gaz brülörleri